Nieuwe cartons van de Goudse Glazen

De stroken cartons in de kapel zijn weer gewisseld. Het zijn twee andere stroken van hetzelfde raam.


Cartons van de Goudse Glazen


Naast het museum bevindt zich de Sint-Janskerk. De kerk is in beheer bij de Protestantse Gemeente van Gouda en is met 123 meter de langste kerk van Nederland. De kerk behoort tot de top honderd van Nederlandse UNESCO-monumenten en staat bekend als een van de mooiste kerken van Nederland. De ‘Goudse Glazen’ in de monumentale Sint-Janskerk zijn een wereldberoemde kunstschat. Nergens anders is een complete reeks glas-in-loodramen uit de zestiende eeuw bewaard gebleven. Hoewel verborgen voor het oog van het publiek, bewaart de kerk al ruim vier eeuwen een andere, minstens zo waardevolle schat: de reusachtige ontwerptekeningen voor de ramen. Het is uniek dat de ontwerpen, die even groot zijn als de glazen zelf, en de gebrandschilderde ramen samen zijn verenigd op de oorspronkelijke plek.


Een groots project

Na een verwoestende kerkbrand in 1552 maakten de kerkmeesters een groots plan voor de herbeglazing van de Sint-Janskerk. Een aantal ramen zijn van de Goudse gebroeders Crabeth in de periode van na 1555. Het is uitzonderlijk dat ook na de overgang naar het
protestantisme in 1573 nog ramen worden toegevoegd. Het protestantse kerkbestuur zet de katholieke traditie voort en vindt wereldlijke sponsors bij de Staten-Generaal en de voornaamste Hollandse steden.


Van schets tot raam

De productie van een raam begon met een schets in zwart krijt of pen om de voorstelling in grote lijnen te bepalen. Daarna werd de compositie gedetailleerd uitgewerkt op schaal, met huidskleur en wassingen in inkt. Zo’n kleine ontwerptekening, ook wel een vidimus (Latijn voor ‘wij hebben gezien’) genoemd, werd vervolgens voorgelegd aan de opdrachtgever ter goedkeuring. Daarna werd het ontwerp op ware grootte van het raam op lange stroken papier getekend, het zogenoemde carton. Het is heel bijzonder dat deze kwetsbare tekeningen vrijwel allemaal bewaard zijn gebleven.


Cartons in Museum Gouda

De cartons worden in de Sint-Janskerk bewaard in een speciale kluis waar de temperatuur en luchtvochtigheid constant zijn, onzichtbaar voor het publiek. Sinds de zomer van 2012 zijn in de Gasthuiskapel van het museum steeds twee stroken van een carton te zien.
Vanwege de kwetsbaarheid van het materiaal worden de tekeningen iedere drie maanden gewisseld.

In de kapel is ook de vidimus van raam 22 te zien: De tempelreiniging. De tekening is opgehangen achter een zwart gordijn om de blootstelling aan licht zoveel mogelijk te beperken.


De tempelreiniging, 1561-62

Dirck Crabeth (circa 1510/20-1574), Gouda
stroken B2 en C2 van carton 22
zwart krijt, hoogsels in wit krijt en grijze inkt, kaderlijnen
en lijnen voor brugstaven in rood en zwart krijt
Bruikleen Sint-Janskerk, Gouda

De opdrachtgever voor glas 22 was Willem van Oranje. Als een van de belangrijkste edelen van zijn tijd werd hem gevraagd een bijdrage aan de Goudse beglazingscampagne te leveren. Toen, om onduidelijke redenen, de betaling voor dit glas uitbleef, hebben de kerkmeesters zelf de uitvoering van het glas voor hun rekening genomen.
Op glas en carton wordt de tempelreiniging afgebeeld. In dit Bijbelverhaal wordt verteld hoe Jezus de tempel schoonveegt van de handelaren en geldwisselaars die daar lucratieve handeltjes drijven. Jezus wil dat de tempel weer een plek van gebed wordt.

Carton 22, strook B2

Crabeth laat in deze strook zien dat hij de kunst beheerst om een diversiteit aan persoonlijkheden neer te zetten en ‘aan te kleden’. De eenvoudige boer met het schaap tussen zijn benen kijkt om naar Jezus. Achter de boer een rijk en modieus geklede Moor. Op gelijke hoogte met zijn gezicht de hoofden van een vrouw en een wat oudere man.

Carton 22, strook C2

Een woedende Jezus. Die kom je niet veel tegen in de Bijbel. Crabeth heeft de woede bijna tot verstilling gebracht in de krachtige draaiing van het lichaam en de hand met de gesel die op het punt staat om uit te halen. De hond kijkt verbaasd omhoog. Wat gebeurt er nu?


Hier vindt u ons

Museum Gouda
Achter de Kerk 14
2801 JX Gouda
Oosthaven 9 (tevens museumwinkel)
Routebeschrijving

Contact

T 0182 331 000
F 0182 331 019
info@museumgouda.nl

Laatste tweets

RT @MuseumGouda: 30 november 16.00-18.30 uur Debat Gouda van 1562 tot 2062. Over de toekomst van historisch Gouda. Met o.a. @Daphne_Berg

RT @GoudaKaarslicht: #Kaarslicht In Museum Gouda vergelijkt kunstfotograaf Hans Wilschut het Gouda van nu met dat van 1562. Vanaf 17.00 is…

MuseumGouda

Openingstijden

Dinsdag t/m zondag 11.00-17.00
Speciale feestdagen

Parkeertip: Q-park Bolwerk
Meer informatie

Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven? Meld u dan snel aan voor onze nieuwsbrief!