Nieuwe cartons van de Goudse Glazen

De stroken cartons in de kapel zijn weer gewisseld. Het zijn twee andere stroken van hetzelfde raam.


Cartons van de Goudse Glazen
De Sint-Janskerk


Naast het museum bevindt zich de Sint-Janskerk. De kerk is in beheer bij de Protestantse Gemeente van Gouda en is met 123 meter de langste kerk van Nederland. De kerk behoort tot de top honderd van Nederlandse UNESCO-monumenten en staat bekend als een van de mooiste kerken van Nederland. De ‘Goudse Glazen’ in de monumentale Sint-Janskerk zijn een wereldberoemde kunstschat. Nergens anders is een complete reeks glas-in-loodramen
uit de zestiende eeuw bewaard gebleven. Hoewel verborgen voor het oog van het publiek, bewaart de kerk al ruim vier eeuwen een andere, minstens zo waardevolle schat: de reusachtige ontwerptekeningen voor de ramen. Het is uniek dat de ontwerpen, die even groot zijn als de glazen zelf, en de gebrandschilderde ramen samen zijn verenigd op de oorspronkelijke plek.


Een groots project

Na een verwoestende kerkbrand in 1552 maakten de kerkmeesters een groots plan voor de herbeglazing van de Sint-Janskerk. Een aantal ramen zijn van de Goudse gebroeders Crabeth in de periode van na 1555. Het is uitzonderlijk dat ook na de overgang naar het
protestantisme in 1573 nog ramen worden toegevoegd. Het protestantse kerkbestuur zet de katholieke traditie voort en vindt wereldlijke sponsors bij de Staten-Generaal en de voornaamste Hollandse steden.


Van schets tot raam

De productie van een raam begon met een schets in zwart krijt of pen om de voorstelling in grote lijnen te bepalen. Daarna werd de compositie gedetailleerd uitgewerkt op schaal, met huidskleur en wassingen in inkt. Zo’n kleine ontwerptekening, ook wel een vidimus (Latijn voor ‘wij hebben gezien’) genoemd, werd vervolgens voorgelegd aan de
opdrachtgever ter goedkeuring. Daarna werd het ontwerp op ware grootte van het raam op lange stroken papier getekend, het zogenoemde carton. Het is heel bijzonder dat deze kwetsbare tekeningen vrijwel allemaal bewaard zijn gebleven.


Cartons in Museum Gouda

De cartons worden in de Sint-Janskerk bewaard in een speciale kluis waar de temperatuur en luchtvochtigheid constant zijn, onzichtbaar voor het publiek. Sinds de zomer van 2012 zijn in de Gasthuiskapel van het museum steeds twee stroken van een carton te zien.
Vanwege de kwetsbaarheid van het materiaal worden de tekeningen iedere drie maanden gewisseld.

In de kapel is ook de vidimus van raam 22 te zien: De tempelreiniging. De tekening is opgehangen achter een zwart gordijn om de blootstelling aan licht zoveel mogelijk te beperken.


Judith en Holofernes, 1571

Dirck Crabeth (circa 1510-1574), Gouda
stroken D2 en E2 van carton 6
zwart krijt, rood krijt voor de brugstaven, kaderlijnen van de panelen en de windroeden. Bruikleen Sint-Janskerk, Gouda.

De imponerende voorstelling van twee knappe vrouwen die door hun listen een woeste legeraanvoerder de baas zijn en daarmee hun eigen stad bevrijden, is een van de geliefde thema’s uit de zestiende eeuw. Judith, een weduwe uit de stad Bethulië, biedt aan de door Holofernes omsingelde stad te redden. Zij verleidt de veldheer met haar vrouwelijke charmes, voert hem dronken en onthoofdt hem met zijn eigen zwaard. Dirck Crabeth maakte deze voorstelling in opdracht van Margaretha van der Marck, de weduwe van de in 1568 gesneuvelde Jean de Ligne, graaf van Arenberg. Misschien vereenzelvigde deze vrouw zich met de krachtige persoonlijkheid van Judith en koos zij daarom voor deze thematiek.


Carton 6, strook D2

De soepele plooival van de jurk die de vrouwelijke charme van Judith
accentueert, staat in scherp contrast met de harde lijnen van het zwaard dat ze in haar hand heeft. De kijker, die weet dat ze net de Assyrische legeraanvoerder heeft verleid, dronken gevoerd en met zijn eigen zwaard het hoofd heeft afgehakt, kan geen schriller tegenstelling ervaren tussen deze uitermate verfijnde afbeelding van Judith en de net door haar uitgevoerde gruweldaad.


Carton 6, strook E2

Het dienstmeisje, geheel in het complot betrokken en even bevallig en vrouwelijk weergegeven, houdt met twee handen een zak op waar Judith het net tevoren zo kordaat afgehakte hoofd van Holofernes in probeert te stoppen, dat ze in een stevige greep aan zijn haardos vast houdt.


Hier vindt u ons

Museum Gouda
Achter de Kerk 14
2801 JX Gouda
Oosthaven 9 (tevens museumwinkel)
Routebeschrijving

Contact

T 0182 331 000
F 0182 331 019
info@museumgouda.nl

Laatste tweets

Zondag 17 september is fijnschilder John Wassenaar aanwezig van 14-16 uur. Harpiste Emilie Bastens speelt daar van… https://t.co/taYFDXIn9e

Museum Gouda doet mee aan de @Popronde Gouda! In de Gasthuiskapel (Oosthaven 9) vinden drie sessies plaats https://t.co/dTeP5HteNB

MuseumGouda

Openingstijden

Dinsdag t/m zondag 11.00-17.00
Speciale feestdagen

Parkeertip: Q-park Bolwerk
Meer informatie

Nieuwsbrief

Op de hoogte blijven? Meld u dan snel aan voor onze nieuwsbrief!